Deel 1: Her­nieuw­ba­re ener­gie

Deel 1: Hernieuwbare energie

To­taal­beeld

Hernieuwbare energiegebruik in 2017

De hoeveelheid hernieuwbare energie die in de gemeente Hoogeveen wordt geproduceerd en vervolgens nuttig wordt toegepast (in de gemeente zelf of elders in Nederland) bedraagt 196,4 TJ in 2017. Dit komt overeen met 3,3% van het totale energiegebruik in de gemeente Hoogeveen in 2017. Ook een deel van de hernieuwbare energieproductie door windmolens op zee kan worden toegerekend aan Hoogeveen. In deze monitor is hiervoor het aandeel van de gemeente Hoogeveen in het totale energiegebruik in Nederland als verdeelsleutel gehanteerd (zie windenergie voor een nadere toelichting). Inclusief wind op zee komt het aandeel hernieuwbare energie uit op 3,8%. Onderstaande figuur toont de opbouw van de hernieuwbare energiemix van de gemeente Hoogeveen in 2017. 

Figuur: Hernieuwbare energie per bron in 2017 | Totaal: 231,2 TJ

Ontwikkeling hernieuwbare energiegebruik

De hoeveelheid hernieuwbare energie in de gemeente Hoogeveen is in 2016 en 2017 relatief hard gegroeid in vergelijking met voorgaande jaren. De groei komt vooral door nieuwe biomassa-installaties en een sterke toename van het aantal zonnepanelen. Ook de elektriciteitsproductie door windmolens op zee, en daarmee de hoeveelheid die aan Hoogeveen is toegerekend, is in 2016 en 2017 fors gegroeid. Dit komt hoofdzakelijk voor het Gemini windpark. Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van de hoeveelheid hernieuwbare energie per bron in de periode 2014 t/m 2017.

Figuur: Hernieuwbare energiegebruik per categorie 2014 t/m 2017

Bio­mas­sa

Biomassaverbranding

Biomassa kan worden verbrand voor duurzame energieopwekking. Verbranding van biomassa heeft het grootste aandeel in de huidige duurzame energieproductie in Nederland. Deze verbranding vindt grootschalig plaats in kolencentrales (bijstook), afvalverwerkingsinstallaties, biomassacentrales en bij industriële bedrijven. Ook verbranding van biomassa in houtketels en houtkachels (kleinschalig) wordt gerekend tot duurzame energieproductie. In de gemeente Hoogeveen zijn geen locaties waar grootschalige biomassa verbranding plaatsvindt. Er zijn wel twee plannen gemaakt voor grootschalige verbranding (BEC De Wieken en B-hout Centrale), maar deze plannen zijn niet gerealiseerd. Biomassaverbranding in Hoogeveen vindt vooral plaats in houtkachels bij particulieren. Dit levert een grote bijdrage aan de huidige hernieuwbare energieproductie in de gemeente Hoogeveen. Ook MFC Tiendeveen wordt verwarmd door een pelletkachel. In 2016 is de hoeveelheid energie uit biomassaverbranding fors toegenomen door het in gebruik nemen van de houtpelletinstallatie van de Helios-flats.

Biomassavergisting

Biogas is een gasmengsel dat ontstaat door vergisting van organische materialen. Materiaal van bijvoorbeeld afval, mest of rioolwater wordt in een anaeroob proces door enzymen omgezet in biogas. Dit biogas bestaat voor ongeveer 60% uit methaan. Biogas wordt hoofdzakelijk gebruikt om elektriciteit en warmte mee te produceren. Op één locatie in de gemeente Hoogeveen wordt elektriciteit uit biogas geproduceerd, bij de RWZI in Echten. Jaarlijks wordt op deze locatie bijna 5 miljoen kWh elektriciteit uit biogas geproduceerd. Hiermee is de RWZI in Echten de grootste productielocatie van hernieuwbare energie in de gemeente Hoogeveen. Groen gas is gereinigd biogas en heeft dezelfde chemische samenstelling als aardgas. Hierdoor mag groen gas, in tegenstelling tot biogas, wel in het aardgasnet worden geïnjecteerd en kan het voor dezelfde toepassingen als aardgas worden gebruikt. Er zijn in de gemeente Hoogeveen geen locaties waar groen gas wordt geproduceerd.

Biobrandstoffen

Biobrandstoffen zijn een schoon alternatief voor fossiele brandstoffen en worden hoofdzakelijk gebruikt in transport. Biobrandstoffen zijn onder te verdelen in eerste en tweede generatie biobrandstoffen. Voor de eerste generatie (bv. uit koolzaadolie) is landbouwareaal nodig. Hierdoor kunnen eerste generatie biobrandstoffen een opdrijvend effect hebben op voedselprijzen en ten koste gaan van de biodiversiteit. De tweede generatie biobrandstoffen richt zich daarom op productie uit restproducten die verder geen toegevoegde waarde hebben en waar geen landbouwareaal voor nodig is. In Nederland zijn een aantal locaties waar biobrandstoffen worden geproduceerd. Het merendeel van deze productielocaties staat in de regio Rotterdam. In Emmen is eveneens een biobrandstoffenproducent gevestigd. In de gemeente Hoogeveen zijn geen biobrandstoffenproducenten gevestigd.

Zon­ne-ener­gie

Zonnestroom

In de afgelopen jaren is de kostprijs van zonnepanelen sterk gedaald en is de plaatsing van zonnepanelen door subsidies en fiscale regelingen sterk aangemoedigd. Hierdoor is het aantal zonnepanelen in Nederland in de afgelopen jaren sterk gegroeid. Ook in Hoogeveen is de productie van zonnestroom in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Niet alleen door landelijke instrumenten, maar ook de gemeente Hoogeveen heeft met diverse instrumenten en projecten de groei van het aantal zonnepanelen gestimuleerd. Onderstaande figuren tonen de ontwikkeling van het aantal installaties en het geïnstalleerd vermogen zonnepanelen in de gemeente Hoogeveen in de periode 2014 t/m 2017 (bron: CBS). Hieruit blijkt dat meeste PV-installaties op woningen worden geplaatst, maar dat het gemiddelde vermogen per installatie bij bedrijven en instellingen beduidend groter is dan bij particulieren. 

Figuur: Ontwikkeling aantal PV-installaties gemeente Hoogeveen

Figuur: Ontwikkeling vermogen PV-installaties gemeente Hoogeveen

Zonnewarmte

Een zonnecollector zet zonne-energie om in warmte. Het aantal zonnecollectoren per gemeente is, in tegenstelling tot zonnepanelen, niet geregistreerd. Er zijn in  de gemeente Hoogeveen diverse woningen die worden verwarmd door zonneboilers. Zo zijn er in de wijk Schutlanden 66 duurzame woningen gebouwd. Deze woningen hebben een zonnecollector op het dak en een zonneboiler in de woning. Ook een aantal gemeentelijke gebouwen maken gebruik van zonnecollectoren en –boilers. De totale hoeveelheid zonne-warmte in de gemeente Hoogeveen is gebaseerd op een onderbouwde schatting.

Win­d­ener­gie

Wind op land

Windmolens op land leveren een belangrijke bijdrage aan het hernieuwbare energiegebruik in Nederland. De rol van wind op land is in Drenthe echter beperkt. In IPO verband zijn afspraken gemaakt over het opgestelde vermogen (MW) per provincie in 2020. In Drenthe moet het aantal MW zijn gegroeid tot 285,5 MW. De gemeente Hoogeveen is echter niet aangewezen door de provincie als beoogde locatie voor plaatsing van grootschalige windmolens, waardoor het momenteel niet de verwachting is dat windmolens op land op de korte termijn een substantiële bijdrage gaan leveren aan de duurzame energievoorziening in de gemeente Hoogeveen. Er staan geen grote windmolens in de gemeente, wel zijn er bij Green Planet Pesse twee kleine windmolens gerealiseerd. Het aandeel van deze molens in de hernieuwbare energiemix van Hoogeveen is echter minimaal. 

Wind op zee

Wind op zee levert een groeiende bijdrage aan de hernieuwbare energiemix in Nederland. Er zijn geen landelijke afspraken wie deze hernieuwbare energie mag claimen, daardoor kan elke regio een deel van de windenergie op zee claimen. Van de stroom die is opgewekt door windmolens op zee is 0,3% toegerekend aan de gemeente Hoogeveen. Dit is het aandeel van het energiegebruik van de gemeente Hoogeveen in het finale energiegebruik van Nederland. Het vermogen wind op zee is sterk gegroeid door de opening van het Gemini windpark in 2016. Hierdoor is de hoeveelheid stroom door windmolens op zee fors toegenomen in 2016 en 2017 en daarmee ook de hoeveelheid die aan de gemeente Hoogeveen is toegerekend.

Bo­de­m­ener­gie

Geothermie

Geothermische energie is de energie die zich bevindt in de diep in de aarde gelegen warmtebronnen. De energie kan worden gewonnen door gebruik te maken van het temperatuurverschil tussen het aardoppervlak en diep in de aarde gelegen warmte. Uit uitgevoerde studies blijkt dat er in de gemeente Hoogeveen mogelijkheden aanwezig zijn voor benutting van de aanwezige ondergrondse warmte. Tot op heden is echter nog geen geothermieproject gerealiseerd.
 

Warmte Koude Opslag (WKO)

Bij WKO systemen is onderscheid te maken tussen open systemen en gesloten systemen. In open systemen wordt grondwater onttrokken waarna boven de grond de uitwisseling van warmte plaatsvindt voor koeling en verwarming. Daarna wordt het grondwater weer terug gepompt. Open systemen worden vooral toegepast bij grote kantoren, kassen of woonwijken. In de gemeente Hoogeveen zijn op dit moment 9 open systemen. Bij gesloten systemen wordt geen grondwater onttrokken uit de bodem, de gemiddelde capaciteit van deze systemen is kleiner. Van gesloten systemen wordt in tegenstelling tot open systemen niet geregistreerd hoeveel er zijn en waar deze systemen zich bevinden. De hoeveelheid bodemenergie in gesloten systemen is daarom gebaseerd op een schatting.

Bui­ten­lucht­warm­te

Warmte uit de buitenlucht kan gebruikt worden om gebouwen te verwarmen met een warmtepomp. Het aantal warmtepompen per gemeente wordt niet geregistreerd. De hoeveelheid buitenluchtwarmte die wordt benut in de gemeente Hoogeveen berust derhalve op een onderbouwde schatting.

Ener­gie uit wa­ter­kracht

Waterkracht is energie die is opgewekt uit stromend water. In landen met veel hoogteverschil is waterkracht een belangrijke duurzame energiebron, maar in Nederland is door het geringe hoogteverschil de bijdrage van waterkracht aan duurzame energieproductie beperkt. Op een paar plekken in Nederland wordt energie uit waterkracht geproduceerd. Er zijn plannen om door middel van waterkracht duurzame energie te produceren in de gemeente Hoogeveen. De beoogde locatie is de Nieuwebrugsesluis in de Hoogeveense Vaart. De verwachting is dat deze waterkrachtcentrale ongeveer 365 MWh elektriciteit per jaar kan produceren.